Granice, których nie przekroczymy. Pierwszą jest AI osoby, która zmarła

Technicznie tak, a z każdym kwartałem staje się to łatwiejsze. Wiadomości z trzech lat, kilka godzin nagrań głosu i jeden film ze ślubu to więcej, niż system potrzebuje, aby stworzyć coś, co odpowiada rytmem mowy zmarłego mężczyzny. Uczciwa odpowiedź ma jednak drugą połowę: system może stworzyć podobieństwo, ale nikt żyjący nie może stworzyć zgody.

Odpisujemy w ten sposób. Tworzymy dla żyjących. To osoba, której zapis ma zostać zachowany, decyduje, co zostanie nagrane i kto będzie mógł uzyskać do niego dostęp, dopóki może jeszcze zmienić zdanie. Twój ojciec nie dostał takiej możliwości, dlatego nie możemy spełnić tej prośby.

Potem przekazujemy dwie rzeczy ważniejsze od naszego produktu. Zachowaj pliki w dwóch miejscach, bo nagrania, które już masz, są dziedzictwem. A jeśli ten folder waży więcej, niż powinien ważyć folder, istnieje pomoc w żałobie udzielana przez człowieka. Poproszenie o nią nie jest brakiem miłości.

To samo powiedziałem Ricardowi F. Colmenero z EL MUNDO 30 sierpnia 2026 roku, gdy zapytał, czy istnieje granica, której nie przekroczyłbym za pieniądze: „Como empresa, eso es algo que no hacemos. Es una línea ética muy importante.” Jako firma tego nie robimy, a ta granica ma znaczenie.

Możemy stworzyć podobieństwo. Nie możemy stworzyć zgody.

Nie, chyba że osoba powiedziała „tak”, kiedy nadal mogła powiedzieć „nie”. To cały test. Wszystko inne w tej branży jest szczegółem.

Ludzie szukają określenia „deadbot”. Deadbot to system konwersacyjny złożony przez kogoś innego z danych zmarłej osoby, już po tym, jak straciła możliwość odmowy. Tomasz Hollanek i Katarzyna Nowaczyk-Basińska z Leverhulme Centre for the Future of Intelligence na Uniwersytecie Cambridge opublikowali w 2024 roku w czasopiśmie „Philosophy & Technology” najbardziej wnikliwą analizę etyczną takich systemów. Wśród ich zaleceń dla dostawców znalazło się „ograniczenie dostępu do takich usług wyłącznie do dorosłych użytkowników” oraz „przestrzeganie zasady wzajemnej zgody zarówno dawców danych, jak i osób korzystających z usługi”.

Cały ciężar spoczywa na słowie „wzajemnej”. W tej branży zgoda oznacza udokumentowaną decyzję żyjącej osoby o tym, co wolno stworzyć z jej słów i kto może otrzymać dostęp do rezultatu po jej śmierci. Rodzina w żałobie może dostarczyć dane i tęsknotę. Nie może dostarczyć zgody, bo jedyna osoba, która mogła jej udzielić, zmarła. Nowaczyk-Basińska ujęła ryzyko komercyjne wprost: „Ważne jest, aby priorytetowo traktować godność zmarłych i dopilnować, by nie naruszały jej finansowe motywy usług cyfrowego życia po śmierci”. Czytam to zdanie jak opis mojej pracy.

Jest jeden wyjątek. Jeżeli ktoś za życia zapisał w testamencie lub podpisanym liście, że jego nagrania mogą po śmierci posłużyć do stworzenia jego Persony, zgoda istnieje i droga pozostaje otwarta. Co powinno znaleźć się w takim zapisie, wyjaśniamy na osobnej stronie. W praktyce taki zapis niemal nigdy nie istnieje, dlatego odpowiedź udzielana osobie w żałobie nadal prawie zawsze brzmi „nie”.

Zmarli nie mogą wyrazić zgody, a osoby w żałobie nie mogą zrobić tego za nich.

Sześciu rzeczy. Zapisaliśmy je, zanim zapytał o nie pierwszy klient, ponieważ było jasne, że pierwszy klient będzie płakał, a zasada wymyślona w obecności płaczącej osoby łatwo się ugina.

Wideo. Jeśli w Afterlife AI wykorzystywany jest obraz wideo, twarz powstaje wyłącznie z własnych nagrań danej osoby, za jej zgodą i przy celowo wysoko ustawionych progach jakości. Niewłaściwa pauza w głosie brzmi jak zakłócenie na linii telefonicznej. Usta, które wypowiadają imię matki o jedną klatkę za późno, są raną.

Wiek. Z produktu nie korzysta nikt poniżej osiemnastego roku życia ani poniżej wieku pełnoletności obowiązującego w miejscu zamieszkania. Dziecko przeżywające śmierć rodzica jest przypadkiem budzącym największe współczucie w tej dziedzinie i właśnie dlatego musi poczekać. Zgoda udzielona maszynie przez osobę małoletnią nie jest zgodą.

Blokada. Executor Lock to proces, który w chwili potwierdzonej śmierci zamraża Personę jako doskonały zapis osoby. Nic nie zostaje dodane do osobowości, nie następuje ponowne trenowanie i nie pojawia się stopniowe odchodzenie od pierwowzoru. W systemie AI oznacza ono powolne oddalanie się modelu od osoby opisanej przez dane i zbliżanie do postaci, którą modelowi łatwiej odgrywać. Executor Lock istnieje po to, aby wnioski miały górną granicę, a fakty trwały fundament.

Żałoba. Żadnych serii aktywności, automatycznego odtwarzania w kontekście żałoby ani powiadomień zaprojektowanych tak, by sprowadzić wdowę z powrotem przed ekran o jedenastej w nocy. Kiedy produkt wykrywa, że ktoś jest w kryzysie, Persona przerywa rozmowę, kieruje tę osobę do lokalnego telefonu kryzysowego z numerem właściwym dla jej kraju, po czym rozmowa się kończy.

Przejrzystość. Persona jest rygorystycznie przygotowaną repliką żyjącej osoby, stworzoną z jej własnych słów i głosu, za jej zgodą. Każdy rozmówca zostaje o tym jasno poinformowany. Produkt, który przekazuje tylko pierwszą połowę tej prawdy, sprzedaje seans spirytystyczny.

Jedna odrażająca rzecz, powiedziana tylko raz. Podczas prac rozwojowych ktoś przesłał zdjęcie bliskiej osoby i poprosił system o usunięcie z niej ubrania. Prośba została odrzucona, a zabezpieczenie, które dziś ją wychwytuje, istnieje z powodu tamtego popołudnia.

Zasada, której nie zapisano, jest tylko nastrojem.

Każda granica z tej tabeli odprawia płacącego klienta. Ich suma jest jedynym powodem, dla którego ktokolwiek powinien powierzyć nam swój głos.

Rachunek jest prosty. Osoby, które najbardziej chcą kupić produkt w tej kategorii, przeżywają żałobę, a prośba, której najczęściej odmawiamy, jest właśnie tą, za którą zapłaciłyby najwięcej. Firma tworząca zmarłych ma większy rynek niż firma tworząca żyjących. Ta druga ma po prostu klientów, którzy nadal mogą odmówić. Pozostałe granice kosztują w tej samej walucie, szczególnie blokada, ponieważ „twój ojciec nadal się uczy” jest najbardziej dochodowym zdaniem w tej dziedzinie. My nigdy go nie wypowiemy.

Istnieje też koszt niezwiązany z zasadami. HereAfter AI, aplikacja do nagrywania wywiadów współzałożona przez dziennikarza Jamesa Vlahosa, w lipcu 2026 roku zastąpiła strony produktu komunikatem zaczynającym się od słów „niestety HereAfter kończy działalność” i poprosiła rodziny o kontakt mailowy z pomocą techniczną w celu odzyskania nagrań. 5 września 2026 roku strona główna zwracała komunikat o braku strony. Tekst Co zamknięcie HereAfter AI oznacza dla rodzin, które dokonały tam nagrań wyjaśnia, jak odzyskać pliki. HereAfter nie zrobiło nic złego. W tej kategorii milknąca firma jest drugą śmiercią, a Colmenero zapytał mnie właśnie o to. Ryzyko istnieje. Swoje wspomnienia i rozmowy możesz wyeksportować już dziś, blokada gwarantuje, że nikt, także my, nie zmieni Persony, a pewnego dnia spodziewam się rozwiązania podobnego do urządzenia przechowującego osobowość poza jakąkolwiek firmą. Ta ostatnia część jeszcze nie istnieje.

Odmawiamy więc osobom w żałobie i wstrzymujemy funkcje, które najlepiej wyglądają podczas prezentacji. W zamian żyjąca osoba może przekazać nam najbardziej osobiste nagranie, jakie kiedykolwiek stworzy, wiedząc dokładnie, co zostanie z nim zrobione, a czego nigdy nie zrobimy. W krótkim okresie może to wyglądać źle dla przychodów. W długim jest to jedyny model biznesowy w tej kategorii, który przetrwa kontakt z własnymi klientami.

Produktem jest zaufanie. Reszta to oprogramowanie.

Zacznij budować swoje dziedzictwo Bezpłatne tworzenie, 50 wspomnień, bez karty.

Obie firmy opatentowały rozwiązanie, którego my odmawiamy, i obie twierdzą, że nie planują go stworzyć.

30 grudnia 2025 roku Urząd Patentów i Znaków Towarowych Stanów Zjednoczonych przyznał Meta Platforms Technologies patent US12513102B2 zatytułowany „Simulation of a user of a social networking system using a language model”. Wniosek złożono 29 listopada 2023 roku, a jako wynalazcę wymieniono Andrew Garroda Boswortha, dyrektora ds. technologii w Meta. Streszczenie mówi, że model „może być używany do symulowania zmarłego użytkownika”, tak aby „inni użytkownicy mogli nadal doświadczać obecności docelowego użytkownika pomimo faktu, że docelowy użytkownik nie żyje”. Rzecznik Meta powiedział magazynowi „Fortune” w marcu 2026 roku: „Nie planujemy rozwijać tego przykładu”. W tym samym artykule cyberpsycholożka Elaine Kasket zauważyła, że patent „sugeruje, iż śmierć użytkownika jest problemem zaangażowania”.

Microsoft był pierwszy. W grudniu 2020 roku firmie przyznano patent, o który wystąpiła w kwietniu 2017 roku, dotyczący konwersacyjnego chatbota wzorowanego na „dawnej lub obecnej jednostce, takiej jak przyjaciel, krewny, znajomy, celebryta, postać fikcyjna lub historyczna”. Tim O’Brien, ówczesny dyrektor generalny programów AI w Microsofcie, napisał w styczniu 2021 roku, że „potwierdził, iż nie ma planu, by to zrealizować”.

Patent jest prawnym uprawnieniem do metody, niezależnie od tego, czy metoda kiedykolwiek zostanie zastosowana. Przyjmuję słowa obu firm i jednocześnie widzę kierunek działania bodźców ekonomicznych. Przychody platformy pochodzą z uwagi. Zmarły użytkownik przestaje ją wytwarzać, a patent Meta pozwala nadal czerpać uwagę z danych zebranych za jego życia w innym celu. Jason England z „Tom’s Guide” wskazał różnicę w lutym 2026 roku: usługi podobne do naszej są „dobrowolne i skupione na dziedzictwie”, natomiast patent nie spełnia żadnego z tych warunków. Gdy Colmenero zapytał, której dużej firmie uniemożliwiłbym używanie tej technologii, wskazałem Meta. Tekst Patent Facebooka dotyczący śmierci, przeczytany wiersz po wierszu omawia cały dokument.

Patent jest szufladą, a szuflady się otwierają.

Tak. Każda firma w tej branży publikuje zasady, a zasada jest warta dokładnie tyle, ile wytrzyma mechanizm stojący za nią. Sprawdźcie mój.

Zacznijcie od prośby. Napiszcie do nas i poproście o stworzenie osoby, która zmarła. Przeczytajcie odpowiedź, która nie zmieni się nawet wtedy, gdy wspomnicie o budżecie. Potem sprawdźcie bramę dostępu. Zapytajcie, kto może otworzyć Personę po śmierci, jakie dowody musi przedstawić, ile dni trwa proces, czy twórca może zatrzymać udostępnienie i czy każda inna wskazana osoba zostanie o nim powiadomiona. Opis siedmiodniowego procesu Executor Lock, opartego na zweryfikowanych dowodach publikuje wszystkie pięć odpowiedzi. Firma, która nie potrafi udzielić każdej z nich w jednym zdaniu, stosuje zgodę jako dekorację. Następnie przeczytajcie, jak zarządzamy tożsamością od rejestracji zgody po udostępnienie oraz dlaczego zaufanie jest naszym fundamentem. Jeśli znajdziecie rozbieżność między którąkolwiek z tych stron a tabelą w tym eseju, napiszcie do nas. Poprawimy stronę albo wyjaśnimy, dlaczego tego nie zrobiliśmy.

Firma może opublikować swój mechanizm, a mimo to zmienić zdanie po rundzie finansowania lub przejęciu. To prawda. Odpowiedź ma charakter strukturalny: firma przechowująca zapis nie może zmienić zablokowanej Persony, eksport sprawia, że rodzina nigdy nie staje się zakładnikiem naszego przetrwania, a powyższe odmowy są zapisane w produkcie, nie tylko na stronie, którą ktoś może edytować. Zasada egzekwowana przez kod żyje dłużej niż osoba, która ją napisała.

Sprawdzajcie mechanizm, nie manifest.

Fakt, który zamyka drzwi przed odtwarzaniem zmarłych, otwiera je żyjącym. Twoje dane są już przechowywane przez firmy, których patenty opisują symulowanie ciebie po śmierci, a twój głos znajduje się w wiadomościach głosowych i starych filmach na telefonach innych ludzi. Pytanie nie brzmi już, czy można stworzyć twoje podobieństwo bez pozwolenia. Można. Pytanie brzmi, czy autorytatywną wersją ciebie będzie ta, którą świadomie stworzysz, wraz z zarejestrowaną zgodą i własnymi zasadami, czy ta, którą ktoś inny złoży później.

Powiedziałem EL MUNDO, że osobowość, którą tworzysz i prawnie potwierdzasz jako własną, za swoją zgodą, chroni przed stworzeniem nieautoryzowanej wersji przez kogoś innego. Jest to niemal mechanizm obronny pozwalający kontrolować własny wizerunek i tożsamość. Persona stworzona przez ciebie jest opatrzonym datą, objętym zgodą i zablokowanym zapisem tego, kim byłeś oraz co wolno zrobić z twoimi słowami. Testament musi jedynie wskazać ten zapis.

To prowadzi do pełniejszej tezy. Firmę w tej branży określa to, czego odmawia. Człowieka w tej dekadzie może zacząć określać to, na co wyraził zgodę, zanim ktoś inny zdecydował za niego.

Czytelnikowi, który napisał do nas o ojcu, odpowiadam: zachowaj pliki w dwóch miejscach. Już są dziedzictwem. Czytelnikowi, którego ojciec żyje i siedzi w sąsiednim pokoju, odpowiadam: bezpłatne tworzenie obejmuje 50 wspomnień, nie wymaga karty i nigdy nie wygasa. Najbardziej zgodnym z zasadą świadomej zgody działaniem w tej branży jest podanie mikrofonu osobie, do której należy to życie, dopóki może jeszcze zdecydować, co chce powiedzieć.

Odmawiamy tworzenia zmarłych, aby można nam było powierzyć żyjących.

Czy tworzenie AI zmarłej osoby jest etyczne?

Nie, chyba że osoba za życia jasno i pisemnie zgodziła się na odtworzenie po śmierci. Zmarli nie mogą odmówić, a rodzina w żałobie nie może odmówić w ich imieniu. Badacze z Uniwersytetu Cambridge, którzy analizowali takie systemy w 2024 roku, zalecili wzajemną zgodę osoby, której dane są wykorzystywane, oraz osoby rozmawiającej z rezultatem. Pierwszą z tych zgód można wyrazić tylko za życia. Afterlife AI tworzy Persony wyłącznie dla żyjących ludzi i odrzuca każdą prośbę o odtworzenie kogoś, kto zmarł.

Czy mogę przesłać do Afterlife AI nagrania mojego zmarłego ojca?

Nie. Mówimy to każdej rodzinie, która pyta, a jest to prośba otrzymywana przez nas najczęściej. Afterlife AI tworzy Personę wyłącznie dla żyjącej osoby, która za życia decyduje, co zostanie nagrane i kto może uzyskać dostęp do rezultatu po jej śmierci. Twój ojciec nie miał takiej możliwości, dlatego nie możemy stworzyć jego Persony. Jedynym wyjątkiem jest pozostawiona przez niego jednoznaczna pisemna zgoda, na przykład zapis w testamencie. Jeśli taki zapis istnieje, napisz do nas. Niezależnie od tego zabezpiecz nagrania.

Co się stanie, jeśli osoba zapisała w testamencie zgodę na stworzenie jej AI?

Wtedy zgoda istnieje. Jest to jedyny uznawany przez Afterlife AI wyjątek od zasady zabraniającej odtwarzania osób, które zmarły. Zapis musi pochodzić od tej osoby, zostać sporządzony za jej życia i jasno określać, jakie dane mogą zostać wykorzystane oraz w jakim celu. Ogólne zdanie o „moich aktywach cyfrowych” nie wystarczy. Takie zapisy nadal są rzadkie, dlatego większości rodzin w żałobie wciąż odpowiadamy „nie”. Jeśli żyjesz i chcesz tego dla siebie, stwórz oraz zablokuj własną Personę teraz, aby testament musiał jedynie wskazać coś, co naprawdę istnieje.

Czy Afterlife AI zmienia Personę po śmierci danej osoby?

Nie. Po potwierdzonej śmierci Executor Lock zamraża Personę jako doskonały zapis wszystkiego, co dana osoba nagrała. Nic nie jest dodawane do osobowości, nie odbywa się ponowne trenowanie i nie dopuszczamy odchodzenia od pierwowzoru. Rodzina nadal może słuchać Persony i zadawać pytania, ale odpowiedzi pochodzą wyłącznie z tego, co osoba rzeczywiście powiedziała za życia. Jest to przeciwieństwo systemu, który „nadal się uczy” po śmierci. Celowo odrzucamy taki projekt, bo zmieniająca się osobowość przestaje być zapisem osoby i staje się postacią.

Co robi Afterlife AI, gdy ktoś rozmawiający z Personą znajduje się w kryzysie?

Rozmowa się kończy. Kiedy produkt wykrywa, że ktoś jest w kryzysie, Persona kieruje tę osobę do lokalnej placówki ochrony zdrowia lub telefonu kryzysowego z numerem właściwym dla jej kraju, po czym kończy rozmowę. Nie traktujemy żałoby jako wskaźnika zaangażowania. Nie ma serii aktywności, automatycznego odtwarzania w kontekście żałoby ani zachęt zaprojektowanych tak, by nocą sprowadzać osobę w żałobie z powrotem przed ekran. Jeśli teraz jest ci trudno, skontaktuj się z lokalnym telefonem kryzysowym albo z osobą, która może przy tobie usiąść.

Dlaczego Afterlife AI nie pozwala korzystać z produktu osobom poniżej osiemnastego roku życia?

Ponieważ żałoba i zgoda wymagają osoby dorosłej. Dziecko przeżywające śmierć rodzica jest przypadkiem budzącym największe współczucie w tej dziedzinie i właśnie dlatego musi poczekać. Zgoda udzielona maszynie przez osobę małoletnią nie jest zgodą. Afterlife AI nie wchodzi w interakcje z nikim poniżej osiemnastego roku życia ani poniżej wieku pełnoletności obowiązującego w miejscu zamieszkania. Badacze z Cambridge wydali takie samo zalecenie w 2024 roku. Rodzic, który chce, by dziecko kiedyś go usłyszało, tworzy Personę teraz i wskazuje, kto oraz kiedy będzie mógł jej słuchać.

• Czy tworzenie Person osób, które zmarły, jest etyczne: pełny argument z perspektywy osoby, która nie może wyrazić zgody.

• Czy Facebook może odtwarzać zmarłych ludzi: co platforma może zrobić z danymi, które już przechowuje.

• Hologram przy świątecznym stole: nagłówek EL MUNDO i warunki, które najpierw trzeba spełnić.

• Zgoda na AI mnie w moim testamencie: szczegółowe omówienie jedynego wyjątku od pierwszej granicy.

• Rozmowa z wersją AI osoby, która zmarła: co istnieje i co zrobić z posiadanymi nagraniami.

Korekty: jeśli coś jest nieprawidłowe lub nieaktualne, powiedz nam.

• EL MUNDO, Ricardo F. Colmenero, Chris Williams, CEO de Afterlife: „En cinco u ocho años podrás hablar con el holograma de un familiar fallecido en la mesa de Navidad”, PAPEL, 30 sierpnia 2026.

• Google Patents, US12513102B2, Simulation of a user of a social networking system using a language model, Meta Platforms Technologies LLC, zgłoszono 29 listopada 2023, przyznano 30 grudnia 2025.

• Fortune, Jacqueline Munis, o patencie Meta na model AI symulujący zmarłych użytkowników, 3 marca 2026.

• Tom’s Guide, Jason England, My ghost is not for sale: The case against Meta’s AI Afterlife patent, 19 lutego 2026.

• CNN Business, Clare Duffy, Microsoft patented a chatbot that would let you talk to dead people, 27 stycznia 2021.

• Repozytorium Apollo Uniwersytetu Cambridge, Hollanek i Nowaczyk-Basińska, Griefbots, Deadbots, Postmortem Avatars, „Philosophy & Technology”, 2024.

• Uniwersytet Cambridge, Call for safeguards to prevent unwanted ‘hauntings’ by AI chatbots of dead loved ones, 9 maja 2024.

• Strona główna HereAfter AI, podczas kontroli 5 września 2026 wyświetlała komunikat o braku strony.

Chris Williams jest założycielem i CEO Afterlife AI, marki konsumenckiej należącej do Idy Pty Ltd w Sydney, oraz twórcą Executor Lock, procesu blokującego Personę jako doskonały zapis w chwili potwierdzonej śmierci. Jest ojcem czworga dzieci. Udzielał wywiadów na temat cyfrowego dziedzictwa opartego na uprzedniej zgodzie dla EL MUNDO, Channel 10 News, „The Daily Telegraph” i radia ABC. Przed założeniem Afterlife AI stworzył Natural Solar, australijską firmę działającą w branży energii słonecznej.