Hiszpanii nie trzeba było przekonywać do tej idei

Afterlife AI to platforma cyfrowego dziedzictwa oparta przede wszystkim na zgodzie, stworzona przez Idy Pty Ltd w Sydney w Australii. Żyjąca osoba zapisuje swoje wspomnienia, życzenia, rady i głos, a Executor Lock utrwala ten zapis po jej śmierci. EL MUNDO zapytało o duszę, ponieważ jego czytelnicy zauważyliby brak tego pytania.

Wywiad ukazał się 30 sierpnia 2026 roku w druku i internecie. Nagłówek zmienił moją dłuższą odpowiedź w prognozę dotyczącą hologramów. Wrócę do tego na końcu.

Anglojęzyczni dziennikarze zwykle zadają trzy pytania: czy to zakłóca żałobę, kto za to płaci i czy nie jest to niepokojące. Colmenero zapytał o wszystko to, a potem poszedł dalej. Co znaczy być martwym, jeśli jakaś część człowieka nadal mówi. Czy Persona może rozwinąć świadomość. Czym jest dusza. Na pytanie o duszę odpowiedziałem jako człowiek, nie jako firma: wierzę, że istnieje, jestem osobą religijną, a produkt religijny nie jest. Granica między tymi faktami wpływa na sposób, w jaki go tworzymy. O świadomości powiedziałem, że najtrudniej jest zdefiniować samo słowo, a poważna wersja tego pytania może nadejść wcześniej, niż ktokolwiek by chciał.

Kraj, który pyta o duszę, nie boi się tematu.

Hiszpania jest jednym z naszych największych rynków, ponieważ nie trzeba było jej przekonywać. Powiedziałem EL MUNDO, że zajmuje trzecie miejsce, co mnie zaskoczyło. W porównaniu z innymi krajami na tej liście nie jest duża, a my nigdy nie prowadziliśmy tam kampanii.

Moje wyjaśnienie było kulturowe. Jak powiedziałem EL MUNDO, „desde fuera ves una cultura muy afectiva”, czyli z zewnątrz widać kulturę pełną czułości. Dwa pocałunki na powitanie dla ludzi spotkanych wcześniej tylko raz. Dłoń na ramieniu rozmówcy. Spór przy obiedzie, który w Sydney zakończyłby przyjaźń, a w Madrycie jest formą miłości.

Pod tym wszystkim kryje się przekonanie, którego nikt nie musi wypowiadać: istotą rodziny jest bycie razem w jednym pokoju. Obecność nie jest dodatkiem do hiszpańskiego życia. Obecność wyznacza jego kształt.

Kiedy więc hiszpański czytelnik słyszy, że można poświęcić kilka godzin na odpowiadanie na pytania o własne życie, za zgodą nagrać swój głos i pozostawić coś, czemu wnuki będą mogły zadawać pytania, ta idea trafia na półkę, która już istnieje. Obok fotografii dziadka nad kredensem, jego imienia nadanego kolejnemu wnukowi i przepisu, którego nikt nie zapisał. Persona jest jeszcze jednym sposobem pozostania przy stole.

Hiszpania odczytała Personę jako ciągłość. A ciągłość jest tym, co Hiszpania zachowywała od zawsze.

Hiszpanie inaczej rozmawiają o śmierci, ponieważ zachowują zmarłych w kalendarzu i przy stole, zamiast chować ich w szufladzie. Hiszpańskie rodziny nie przeżywają żałoby słabiej. Ich zmarli mają swoje daty, miejsca i krzesła.

Todos los Santos to hiszpańskie święto Wszystkich Świętych obchodzone 1 listopada. Rodziny idą wtedy na cmentarz, porządkują rodzinny grób i przystrajają go kwiatami. Władze Barcelony opisują ten zwyczaj na stronach poświęconych kulturze popularnej: rodzinną, zachowywaną prywatnie tradycję odwiedzania i pielęgnowania grobów przodków, po której przychodzi czas na pieczone kasztany i panellets, migdałowe słodycze przygotowywane na ten dzień. Następny dzień, 2 listopada, to día de difuntos, Dzień Zaduszny. Pamięć jest wpisana w kalendarz, więc żadna konkretna osoba nie musi rozpoczynać rozmowy.

Jest też sam stół. Sobremesa to czas, który hiszpańska rodzina spędza przy stole po zakończeniu posiłku. W języku angielskim nie ma odpowiedniego słowa. Mike Randolph, pisząc w 2018 roku dla BBC Travel, ujął to tak, jak zrobiłby to Hiszpan: obiad nie kończy się, kiedy nikt nie jest już w stanie przełknąć kolejnego kęsa. Wtedy zaczyna się sobremesa. To podczas sobremesy opowieść o rodzinnej wiosce zostaje powtórzona po raz drugi. I właśnie wtedy, pewnego roku, krzesło jest puste, ktoś wypowiada imię zmarłego, a rozmowa przy stole trwa dalej.

Nochebuena, Wigilia 24 grudnia, to ten sam pokój w najbardziej skupionej postaci: długa rodzinna kolacja, a dla wielu także Misa del Gallo, pasterka, na którą, jak zauważa eldiario.es, niektóre rodziny idą przed kolacją, a inne po niej. Hiszpański czytelnik widzący hologram w nagłówku wyobraża sobie właśnie Nochebuena.

Po drugiej stronie Atlantyku ten sam instynkt wyraża się jeszcze mocniej. Meksykański Día de Muertos, obchodzony od końca października do początku listopada, znajduje się na Liście reprezentatywnej niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości UNESCO. UNESCO opisuje, jak rodziny budują ołtarze z ulubionymi potrawami zmarłych, a płatkami kwiatów i świecami wyznaczają duszom drogę z cmentarza do domu. Kultury, która stawia talerz dla zmarłych, nie zaskoczy głos.

Teraz kontrast, czyli ostatnie pytanie Colmenera. Największym kłamstwem, które powtarzamy sobie o śmierci na Zachodzie, szczególnie w jego anglojęzycznej części, jest to, że śmierć nie istnieje albo jest zbyt odległa, by miała znaczenie. Cenę płaci rodzina: rozmową, która nigdy się nie odbyła, życzeniami, których nikt nie zapisał, głosem, którego nikt nie zachował. Im wcześniej odbędzie się ta rozmowa, tym więcej będzie przygotowane, gdy nadejdzie śmierć. Jak rozmawiać z rodziną o śmierci to praktyczna wersja tej odpowiedzi.

W Hiszpanii ta rozmowa odbywa się każdego 1 listopada, niezależnie od tego, czy ktoś ją zaplanował.

Zacznij budować swoje dziedzictwo Bezpłatne tworzenie, 50 wspomnień, bez karty.

Hiszpańska rodzina zadałaby pytania, do których nie zdążyła dojść podczas sobremesy: co powiedziałbyś na ślubie, jak naprawdę przyrządzało się tę potrawę, jak wyglądała wieś przed wybudowaniem drogi i co wydarzyło się podczas wojny, o której dziadkowie nie chcieli mówić. Żadne z tych pytań nie dotyczy technologii.

Colmenerowi podałem własne przykłady. Gdybym umarł jutro, moje dzieci mogłyby zapytać moją Personę, co powiedziałbym na ślubie córki i jakiej rady udzieliłbym synowi, gdy skończy dwadzieścia jeden lat. Wdowa z małymi dziećmi ma trudniejsze pytania: którą szkołę wybrać, co zrobić z pieniędzmi. Fotografia nie odpowie na żadne z nich. Człowiek, który za życia usiadł i powiedział, co o tym myśli, może odpowiedzieć na wszystkie. Lista pytań o historię życia jest miejscem, od którego zaczyna większość rodzin.

Hiszpańskie pytania dotyczą odzyskiwania, nie nowości. Przepisu, który istniał w dłoniach babci, lecz nigdy na papierze. A także ciszy. Każda hiszpańska rodzina, z którą rozmawiałem, ma dziadka lub babcię, którzy nie chcieli opowiadać o wojnie, oraz wnuka, który żałuje, że nie zapytał jeszcze raz. Persona nie może przerwać milczenia, które człowiek zachował za życia. Persona przekazuje dokładnie to, co ta osoba postanowiła powiedzieć.

Trzeba jasno wskazać granicę, ponieważ Colmenero zapytał, gdzie kończy się prawdziwy człowiek, a zaczyna postać AI. „Lubię hiszpański futbol” jest daną. „To mój ulubiony zawodnik i myślę, że wygramy” jest wnioskiem. Musimy otwarcie pokazywać tę różnicę. Budujemy najwierniejsze odwzorowanie, na jakie pozwala rygor, a osoba rozmawiająca z twoją Personą otrzymuje prostą informację, że rozmawia ze sztuczną inteligencją. Rodzina, która zna różnicę, może korzystać z tego rozwiązania. Rodzina, której sprzedano obietnicę zmartwychwstania, nie może.

Odpowiedzi, których chce hiszpańska rodzina, od początku czekały przy stole.

Tak, wszystkie. Kultura, która trzyma zmarłych blisko, może najwięcej zyskać, jeśli zrobimy to dobrze. Ma też najwięcej do stracenia.

Potraktujmy najmocniejszy zarzut z pełną powagą. Wielu psychologów uważa, że żałoba wymaga zaakceptowania nieobecności człowieka i że produkt taki jak nasz może to utrudnić. W niektórych przypadkach to prawda i jako firma tego nie ukrywamy. Rodzina, która stawia talerz podczas Día de Muertos, robi to raz w roku, w ramach rytuału mającego wyraźny koniec. Głos, któremu można zadawać pytania każdego wieczoru, nie ma wbudowanego końca. Dla niektórych ludzi i na pewnych etapach życia nie będzie to pomocne. Dlatego zasady są produktem, a tekst granice, których nie przekroczymy przedstawia je wszystkie.

Pierwsza granica jest tą, którą Hiszpania sprawdza najmocniej, ponieważ pyta z największą czułością. Nie odtwarzamy osoby, która zmarła. Takie prośby pojawiają się co tydzień: mój syn, ojciec albo brat umarł, mam nagrania w telefonie, czy mogę je przesłać. Nie pozwalamy na to i jest to najtrudniejsze zdanie, jakie wypowiadamy. Jedynym możliwym wyjątkiem byłaby osoba, która za życia pozostawiła wyraźną pisemną zgodę, na przykład w testamencie, na wykorzystanie swoich danych do stworzenia takiej osobowości. To jest zgoda, a artykuł zgoda na AI mnie w testamencie wyjaśnia, co musiałaby zawierać taka klauzula. Dziś prawie nigdy jej nie ma.

Druga granica dotyczy wieku. Artykuł 12 hiszpańskiej konstytucji, opublikowanej przez BOE, określa pełnoletność na osiemnaście lat. Nasz produkt nie wchodzi w interakcje z nikim poniżej 18 lat ani poniżej lokalnego wieku pełnoletności.

Trzecia granica dotyczy chwili, w której rozmowa przybiera niepokojący kierunek. Mechanizmy bezpieczeństwa były częścią produktu od pierwszego dnia. System wykrywa niepokojące sytuacje, kieruje osobę do służby zdrowia lub telefonu zaufania z właściwym numerem dla jej kraju, a następnie kończy rozmowę. W Hiszpanii jest to numer 024. Línea 024 to hiszpańska ogólnokrajowa linia zapobiegania samobójstwom, prowadzona dla Ministerio de Sanidad przez Cruz Roja. Jest bezpłatna, poufna i czynna przez całą dobę, jak podaje ministerstwo. Linia zaczęła działać 10 maja 2022 roku, a w 2025 roku obsłużyła 204 449 kontaktów. Persona nie jest terapeutą. Gdy ktoś potrzebuje człowieka, produkt przekazuje go człowiekowi i się wycofuje.

Czwarta granica dotyczy obrazu, wobec którego stosujemy wyższe wymagania niż wobec głosu. Twarz, która jest niemal właściwa, może wyrządzić więcej szkody niż jej brak. Jeśli dostępny jest obraz wideo, powstaje wyłącznie z własnego nagrania danej osoby, za jej zgodą i po spełnieniu celowo wysokich wymagań jakości. Tekst rozmowa z hologramem zmarłej bliskiej osoby wyjaśnia, dlaczego sama projekcja nigdy nie była najtrudniejszą częścią.

Ostatnia granica pozwala egzekwować wszystkie pozostałe. Executor Lock to mechanizm, który po potwierdzonej śmierci blokuje Personę jako doskonały zapis konkretnego momentu. Później nie dodaje się niczego do osobowości, nie prowadzi ponownego trenowania i nie dopuszcza zmian. Osoba, której zapis jest zachowywany, podejmuje wszystkie decyzje za życia, a Lock egzekwuje je, gdy nie może już tego robić. Osobowość zatwierdzona przez ciebie uniemożliwia również komuś innemu stworzenie nieautoryzowanej wersji. To zabezpieczenie opisałem Colmenerowi, a strona zaufanie jest naszym fundamentem pokazuje, jak czytelnik może sprawdzić, czy robimy to, co deklarujemy.

Zasady nie zmieniają się na granicy. To one są produktem.

Tak. Aplikacja działa po hiszpańsku i w piętnastu innych językach, a ta strona internetowa jest publikowana w dwudziestu językach. Rodzina może więc tworzyć zapis w języku, w którym wydarzyły się wspomnienia. Przepis wyjaśniony w niewłaściwym języku staje się innym przepisem.

Zapraszamy czytelników z Meksyku, Argentyny, Chile, Kolumbii i Peru. Zwyczaje są inne. Pytania pozostają takie same.

Bezpłatne tworzenie obejmuje 50 wspomnień, nie wymaga karty i nigdy nie wygasa. Później dostępne są dwa płatne plany: Legacy za $14.99 miesięcznie oraz Eternal za $29.99 miesięcznie. Opłacony czas przechodzi na rodzinę. Nagrywanie głosu jest bezpłatne, płatne jest słuchanie. Dane są przechowywane w Australii przez Idy Pty Ltd. Australian IP Report 2026 umieścił firmę na drugim miejscu wśród krajowych wnioskodawców patentowych, za Aristocrat, z 43 zgłoszeniami patentów standardowych.

Język należy do ciebie. Zasady należą do nas i obowiązują wszędzie.

Nagłówek mówił o pięciu do ośmiu latach. Ja powiedziałem, że jeśli spojrzymy pięć lat wstecz na tempo przyjmowania się sztucznej inteligencji i przedłużymy ten trend, jej akceptacja będzie o wiele tysięcy procent wyższa. Powiedziałem też, że w perspektywie dziesięciu do piętnastu lat nie ma powodu, dla którego rodzina nie mogłaby przy kuchennym stole w Boże Narodzenie rozmawiać z hologramem zmarłego krewnego. Nie codziennie. Niektóre rodziny mogą tego chcieć. Projekcja jest problemem techniki wyświetlania, a takie problemy bywają rozwiązywane. Osoba wewnątrz jest całym problemem. Jej zapis musi powstać za życia, za zgodą i zostać zablokowany, o czym mówi tekst hologram przy świątecznym stole.

Hiszpania zrozumiała drugą połowę bez żadnych wyjaśnień. Nikt nie potrzebował tam hologramu, by uwierzyć w znaczenie krzesła przy stole. Potrzebny był sposób, by krzesło nie było pozbawione jedynej rzeczy, której fotografia nie potrafi zachować: odpowiedzi.

Gdy gazeta opublikowała materiał, odpowiedzi podzieliły się na dwie grupy. Jedni opisywali głos babci, który chcieliby zachować. Innych niepokoiła wizja hologramu w Boże Narodzenie: zakłócenie żałoby, sprzedaż zmarłych żyjącym. Obie strony spierały się o to, co znaczy zachować czyjąś obecność, i obu zależało. Firma powinna obawiać się obojętności. Hiszpania nie okazała jej ani trochę.

Standardem nie może być pytanie, czy potrafimy stworzyć przekonujący hologram. Standard musi brzmieć: czy osoba przy stole zgodziła się tam być.

Hiszpania odpowiedziała na to pytanie całe stulecia, zanim je zadałem.

Czym jest Afterlife AI?

Afterlife AI to platforma cyfrowego dziedzictwa oparta przede wszystkim na zgodzie, stworzona przez Idy Pty Ltd w Sydney. Żyjąca osoba zapisuje swoje wspomnienia, życzenia, rady i głos oraz wskazuje, kto będzie mógł rozmawiać z Personą. Executor Lock blokuje ten zapis po potwierdzonej śmierci jako doskonały zapis konkretnego momentu, bez późniejszych dodatków. Bezpłatne tworzenie obejmuje 50 wspomnień, nie wymaga karty, nie wygasa, a aplikacja działa po hiszpańsku.

Czy Afterlife AI jest dostępne w Hiszpanii?

Tak. Hiszpania jest jednym z naszych największych rynków, a aplikacja i ta strona internetowa są dostępne po hiszpańsku. Możesz tworzyć z dowolnego miejsca w Hiszpanii, korzystając z bezpłatnego pakietu 50 wspomnień bez podawania karty. Dane są przechowywane w Australii. Obowiązują te same zasady zgody: tworzysz własną Personę za życia, a nikt nie może stworzyć Persony ciebie bez twojej zgody.

Czy Chris Williams naprawdę powiedział, że w Boże Narodzenie będziemy rozmawiać z hologramem zmarłego krewnego?

Tak, ale podałem dłuższą perspektywę niż nagłówek. Powiedziałem EL MUNDO, że w ciągu dziesięciu do piętnastu lat nie ma powodu, dla którego rodzina nie mogłaby przy kuchennym stole w Boże Narodzenie rozmawiać z hologramem zmarłego krewnego. Dodałem, że większość rodzin nie chciałaby robić tego codziennie. Nagłówek skrócił ten okres do pięciu lub ośmiu lat. To prognoza dotycząca przyjęcia technologii. Osoba wewnątrz nadal musi zostać zapisana za życia, za zgodą i objęta blokadą.

Czy Afterlife AI może odtworzyć mojego zmarłego ojca?

Nie. Nie odtwarzamy osoby, która zmarła, nawet jeśli prosi o to rodzina i istnieją nagrania, ponieważ zmarły nie może wyrazić zgody. Jedynym wyjątkiem, który moglibyśmy rozważyć, jest wyraźna pisemna zgoda pozostawiona za życia, na przykład w testamencie, pozwalająca wykorzystać dane do stworzenia takiej osobowości. Dziś niemal nigdy jej nie ma. Możesz natomiast stworzyć teraz własną Personę, aby twoje dzieci nigdy nie znalazły się w takiej sytuacji.

Czy Afterlife AI jest bezpieczne dla osoby w żałobie?

W niektórych przypadkach produkt taki jak nasz może utrudniać zaakceptowanie nieobecności i mówimy o tym otwarcie. Mechanizmy bezpieczeństwa były częścią produktu od pierwszego dnia. System wykrywa niepokojące sytuacje, kieruje osobę do służby zdrowia lub telefonu zaufania z właściwym numerem dla jej kraju, a następnie kończy rozmowę. W Hiszpanii jest to linia 024, bezpłatna, poufna i czynna przez całą dobę. Żadna część produktu nie została zaprojektowana po to, by zatrzymywać osobę w żałobie w rozmowie.

• Hologram przy świątecznym stole: esej stojący za nagłówkiem EL MUNDO.

• Rozmowa z hologramem zmarłej bliskiej osoby: dlaczego najtrudniejsza jest osoba wewnątrz.

• Granice, których nie przekroczymy: każda nieprzekraczalna granica wraz z jej powodem i kosztem.

• Zgoda na AI mnie w testamencie: jedyny wyjątek, jaki moglibyśmy kiedykolwiek uznać.

• EL MUNDO, Chris Williams, CEO de Afterlife, Ricardo F. Colmenero, 30 sierpnia 2026

• BBC Travel, A uniquely Spanish part of the meal, Mike Randolph, 25 kwietnia 2018

• Ajuntament de Barcelona, Cultura Popular: Todos los Santos

• eldiario.es, La misa del gallo, Adrián Roque, 25 grudnia 2025

• UNESCO, Indigenous festivity dedicated to the dead

• Ministerio de Sanidad, 024. Línea de atención a la conducta suicida

• La Moncloa, pierwszy miesiąc działania telefonu 024, 10 czerwca 2022

• La Moncloa, roczny raport Línea 024, 1 kwietnia 2026

• Boletín Oficial del Estado, Constitución Española, Artículo 12

• Spruson and Ferguson, IP Australia 2026 Intellectual Property Report

• Afterlife AI, O nas

Chris Williams jest założycielem i CEO Afterlife AI, marki konsumenckiej należącej do Idy Pty Ltd w Sydney w Australii, oraz architektem Executor Lock. Jest ojcem czworga dzieci. Udzielał wywiadów EL MUNDO, Channel 10 News, The Daily Telegraph i ABC na temat cyfrowego dziedzictwa opartego przede wszystkim na zgodzie. Przed Idy założył Natural Solar, australijską firmę z branży energii słonecznej. Pisze tutaj jako założyciel, który publicznie porządkuje swoje myśli, a każde twierdzenie na tej stronie prowadzi do źródła, z którego pochodzi.